Bakı, 7 May.

Yuxu beynin və orqanizmin bərpası üçün həyati əhəmiyyət daşıyır. Lakin telefondan və sosial şəbəkələrdən gecə istifadə olunması yuxunun keyfiyyətini pozur. Smartfon ekranlarından yayılan qısadalğalı mavi işıq retinal reseptorlar vasitəsilə epifiz vəzində melatonin hormonunun sintezini azaldır. Melatonin yuxu-oyanıqlıq ritminin tənzimlənməsində əsas rol oynayır. Onun azalması yuxuya keçidi gecikdirir və dərin yuxu fazalarının strukturunu dəyişdirir. Bu isə səhər yuxudan oyandıqda yorğunluq, diqqət dağınıqlığı və emosional gərginlik kimi simptomlarla müşayiət olunur.

Bu fikirləri Səhiyyə Nazirliyinin mütəxəssisi, nevropatoloq Kəmalə İsmayılova səsləndirib.

Onun sözlərinə görə, sosial şəbəkələrdə davamlı məlumat əldə etmək və davamlı mesaj yazmaq beyində dopamin sintezini artırır: “Dopamin beyində və bədəndə çox vacib rol oynayan neyrotransmitterdir və insanın müsbət stimullara yönəlməsini təmin edir. Davamlı stimullaşma tolerantlıq yaradır. İstifadəçi daha çox stimula ehtiyac hiss edir və nəticədə telefon qarşısında keçirdiyi vaxt artır. Bu isə yuxu müddətinin azalmasına, yuxunun keyfiyyətinin pozulmasına və gündüz yorğunluğuna səbəb olur. Bundan əlavə, sosial şəbəkələrdəki xəbər axını və informasiya çoxluğu emosional gərginliyi artırır. Stres, təşviş və narahatlıq yuxu strukturunu pozur, xüsusilə dərin yuxu fazasını zəiflədir. Belə hallarda yuxusuzluq, yuxuya getməkdə çətinlik və tez-tez yuxudan oyanma halları daha çox müşahidə olunur. İnsan beyni gündəlik informasiya axınına öyrəşdiyi üçün yuxu zamanı da bu məlumatları emal etməyə çalışır. Nəticədə yuxu dərinliyini qorumaq çətinləşir və bərpaedici proseslər tam baş vermir”.

Kəmalə İsmayılova bildirib ki, yuxu keyfiyyətinin pozulması yalnız fiziki yorğunluğa səbəb olmur, həm də koqnitiv funksiyalara təsir edir: “Diqqətin dağılması, yaddaşın zəifləməsi, emosional sabitliyin pozulması və qərar qəbuletmə bacarığının zəifləməsi müşahidə olunur. Gecə telefondan istifadə, həmçinin gündüz saatlarında əhvali-ruhiyyə dəyişikliklərinə, əsəbilik və təşviş hallarının artmasına səbəb ola bilər. Buna görə də gecə saatlarında ekran qarşısında çox vaxt keçirmək uzunmüddətli olaraq yuxu strukturunu pozur və sağlam həyat tərzinə ciddi təsir göstərir. Yuxunun bərpaedici funksiyası pozulduqda orqanizm daha tez yorulur, immun sistemi zəifləyir və gündəlik fəaliyyət üçün enerji səviyyəsi azalır. İnsan özünü daim yorğun, diqqəti dağılmış və emosional olaraq gərgin hiss edə bilər. Belə hallarda yuxu rejiminin pozulması ilə yanaşı, sosial fəaliyyətlərdə iştirak da azalır. Diqqət tələb edən tapşırıqlar çətinləşir və uzunmüddətli dövrdə həyat keyfiyyəti əhəmiyyətli dərəcədə təsirlənir”.