Bakı, 22 İyul.

Azərbaycan milli mətbuatı 151 illik inkişaf yolu keçərək cəmiyyətin maariflənməsində, milli kimliyin formalaşmasında, dövlətçilik ideyalarının təşəkkülündə və milli maraqların müdafiəsində mühüm rol oynayıb. Bu gün isə media rəqəmsal transformasiya və süni intellektin yaratdığı yeni çağırışlar fonunda öz inkişafını davam etdirir.

Bu fikirləri Milli Mətbuat Günü münasibətilə açıqlamasında “Ortaq Dəyərlər” İctimai Birliyinin sədri Aqil Camal söyləyib.

O bildirib ki, Şərqdə bir sıra ilklərə imza atan Azərbaycan xalqı milli mətbuat tarixinin əlamətdar günlərini hər zaman qürur hissi ilə qeyd edir: “Ötən il milli mətbuatımızın 150 illiyi ölkədə geniş şəkildə qeyd olundu. Bu il isə milli mətbuatımızın yaranmasının 151-ci ildönümü ilə əlaqədar müxtəlif tədbirlər keçirilir. Azərbaycan milli mətbuatı bu 151 ildə bütövlükdə dünya mediasının inkişaf dinamikasına uyğun olaraq inkişaf edib”.

A.Camal xatırladıb ki, 151 il əvvəl “Əkinçi” qəzetinin əsası qoyularkən Azərbaycan çar Rusiyasının müstəmləkəsi idi. Buna baxmayaraq, Həsən bəy Zərdabinin rəhbərliyi ilə maarifçi ziyalılar tərəfindən müasir Azərbaycan mətbuatının əsası qoyuldu. “Əkinçi”nin fəaliyyəti uzun çəkməsə də, o, sonrakı dövrlər üçün bir məşələ çevrildi. XIX əsrin sonlarında və XX əsrin əvvəllərində fəaliyyət göstərən milli mətbuat orqanları da “Əkinçi”nin maarifçilik yolunu davam etdirdilər. Milli mətbuatımız Azərbaycan xalqının milli şüurunun, milli kimliyinin və milli mənlik düşüncəsinin formalaşmasında mühüm rol oynadı”, – deyə o qeyd edib.

Onun sözlərinə görə, müasir dövrdə Azərbaycan mediası anlayışı təkcə qəzet və jurnalları deyil, televiziya, radio, xəbər saytları, onlayn media və sosial şəbəkə platformalarını da əhatə edir. İnformasiya texnologiyalarının sürətli inkişafı fonunda Azərbaycan mediası da yeni texnoloji imkanlardan istifadə etməyə çalışır. Hər yeni texnoloji yenilik və tətbiqin mediaya inteqrasiyası istiqamətində geridə qalmamaq üçün səylər göstərilir.

Aqil Camal hesab edir ki, rəqəmsal alətlər və süni intellekt artıq medianın gündəlik fəaliyyətinin ayrılmaz hissəsinə çevrilməkdədir.

“Bu texnologiyalar operativliyin artırılmasına və daha keyfiyyətli vizual məhsulların hazırlanmasına imkan yaradır. Bununla yanaşı, yaradıcı jurnalistika baxımından müəyyən risklər də mövcuddur. Fərdi araşdırmaların aparılması, jurnalistin öz yazı üslubunun formalaşdırılması və publisist kimi yetişməsi baxımından süni intellektin həddindən artıq istifadəsi müəyyən çətinliklər yarada bilər”, – deyə o vurğulayıb.

Onun sözlərinə görə, hazırda media qurumları operativliyi təmin etmək üçün daha çox və daha sürətli məhsul istehsal etməyə çalışırlar ki, bu da bəzən hazır mətnlərdən və süni intellekt vasitələrindən istifadənin artmasına səbəb olur: “Ənənəvi jurnalistikada müəllifin yazı üslubu onu digərlərindən fərqləndirirdi. Qarşıdakı dövrdə isə imzasız materialların hansı jurnalist tərəfindən hazırlandığını müəyyən etmək daha çətin olacaq. Fərdi dəst-xəttin itməsi təhlükəsi mövcuddur. Bu problem təkcə Azərbaycanda deyil, bütün dünyada müzakirə olunur. Burada əsas məsələ jurnalistlərin yaradıcılıq imkanlarının qorunması ilə texnologiyaların üstünlüklərindən səmərəli istifadənin balanslaşdırılmasıdır”.

O, sosial şəbəkələrin media ilə eyniləşdirilməsinin də ciddi problemlər yaratdığını qeyd edib. “Bu gün sosial şəbəkə istifadəçilərinin böyük əksəriyyəti müəyyən mənada xəbər istehsalçısı rolunda çıxış edir. Bir çox hallarda insanlar sosial şəbəkələrdə rastlaşdıqları etik normalara uyğun olmayan materialları Azərbaycan mediasının məhsulu hesab edirlər. Halbuki həmin materialların peşəkar media subyektləri ilə heç bir əlaqəsi olmur”, – deyə o vurğulayıb.

A.Camal bildirib ki, ölkədə fəaliyyət göstərən media subyektləri qanunvericiliyin tələblərini və peşə etikası prinsiplərini rəhbər tuturlar: “Media Reyestrindən keçmiş saytlar və digər media qurumları hansı prinsiplər əsasında fəaliyyət göstərməli olduqlarını yaxşı bilirlər. İnsanlar isə sosial şəbəkələrdə qarşılarına çıxan hər materialı media məhsulu kimi qəbul etdiklərinə görə yanlış təsəvvür formalaşır”.

Onun sözlərinə görə, Azərbaycan mediası, ümumilikdə, jurnalist etikası və əxlaq kodeksinə riayət etməklə fəaliyyət göstərir və milli maraqların qorunmasını prioritet hesab edir. Biz bunu torpaqlarımızın işğal altında olduğu dövrdə aparılan informasiya müharibəsində, 44 günlük Vətən müharibəsində və sonrakı mərhələlərdə də aydın şəkildə gördük. Azərbaycan mediası dövlət və milli maraqların müdafiəsində mühüm rol oynayıb.

Müsahibimiz gənclərin jurnalistika peşəsinə marağının da sevindirici olduğunu deyib.

“Rəqəmsal inkişaf və süni intellekt müasir dövrün əsas çağırışlarıdır və bu amillər gənclərin jurnalistikaya marağını artırır. Eyni zamanda, media resurslarının sayının çoxalması yeni iş imkanları yaradır. Bu gün media kollektivlərinin böyük əksəriyyətində gənclər çalışırlar”, – deyə o bildirib.

Vurğulayıb ki, müasir jurnalistin üzərinə düşən məsuliyyət əvvəlki dövrlərlə müqayisədə daha böyükdür. Bu gün jurnalistin fəaliyyəti təkcə Azərbaycanla məhdudlaşmır. O, dünya gündəmini, regional və qlobal prosesləri daim izləməli, ictimai-siyasi, iqtisadi və mədəni hadisələr barədə məlumatlı olmalıdır. Müasir jurnalist dünyanın nəbzi ilə ayaqlaşmağı bacarmalıdır.

Sonda Aqil Camal jurnalistikanın yalnız peşə deyil, həm də sevgi və həyat tərzi olduğunu vurğulayıb. “Jurnalistikaya sadəcə müəyyən müddət işləyib başqa sahəyə keçmək üçün gələn insanların bu peşədə uğur qazanması çətindir. Bu peşəni sevən, ondan həzz alan və onu həyatının bir hissəsinə çevirən insanlar jurnalistikada həmişə uğur qazanacaqlar”, – deyə o fikirlərini yekunlaşdırıb.