Bakı, 28 sentyabr.

Düzgün qidalanma ürək-damar xəstəliklərinin qarşısının alınmasında əsas rol oynayır. İnsan gündəlik qida rasionunu düzgün seçdikdə qanda yağ balansı tədricən yaxşılaşır, damarların daxili səthi daha az zədələnir və qan dövranı normallaşır. Bu isə uzun müddətdə damarların daralmasının qarşısını alır və ürəyin daha az yük altında işləməsini təmin edir. Eyni zamanda, düzgün qidalanma bədən çəkisini sabit saxlayaraq, artıq çəki nəticəsində ürəyə düşən əlavə gərginliyi azaldır və nəticədə həm təzyiqi, həm də ümumi dövran sistemini balanslaşdırır. Düzgün qidalanma yalnız profilaktika vasitəsi deyil, həm də mövcud risklərin zəiflədilməsi baxımından çox ciddi rol oynayır.

Bunu Səhiyyə Nazirliyinin C.Abdullayev adına Elmi-Tədqiqat Kardiologiya İnstitutunun kardioloqu Ruqiyyə Qasımova bildirib.

Onun sözlərinə görə, qidalanma ilə xəstəlik arasındakı birbaşa əlaqə elmi cəhətdən sübut edilib: “Süd məhsulları, zeytun yağı, tünd şokolad, tərəvəz, meyvə, qoz-fındıq, balıqdan ibarət balanslı pəhriz ürək-damar xəstəlikləri riskini azaldır. Emal olunmuş ət məhsulları və sənayedə istehsal olunan trans yağ turşuları isə bu riski artırır. Müxtəlif ürək-damar xəstəliklərinin qarşısının alınması üçün sağlam həyat tərzi və düzgün qidalanma vərdişləri çox vacibdir. Qida insanlar üçün əsas enerji mənbəyidir. Sağlam qida yalnız ürək-damar xəstəlikləri riskini azaltmır, həm də bu vəziyyətlərin müalicəsində əhəmiyyətli dəstəkləyici təsir göstərir”.

Mütəxəssis insanların ürək sağlamlığı ilə bağlı qidalanmada etdiyi səhvlərdən danışarkən bildirib ki, bu əsasən gündəlik vərdişlərdən qaynaqlanır və çox vaxt fərqinə varmadan davam etdirilir: “Məsələn, çoxları yeməyin dadlı olması üçün artıq duzdan istifadə edir və bunun damarlara necə təsir etdiyini nəzərə almır. Bəziləri isə hazır və tez hazırlanan qidaları rahatlıq baxımından üstün tutur, amma bu cür qidaların tərkibində olan gizli yağ və şəkər miqdarı ürək üçün ciddi risk yaradır. Digər bir səhv isə "yüngül" və ya "sağlam" adı ilə təqdim olunan məhsullara həddindən artıq güvənməkdir, çünki bu məhsulların bəzilərində yağ azaldılsa da, onun yerinə başqa zərərli maddələr əlavə olunur. Lif baxımından zəngin qidaların az istifadə olunması, gün ərzində tərəvəzlərin kifayət qədər qəbul edilməməsi də geniş yayılmış problemlərdəndir və bu da damarların təmiz qalmasına mane olur. İnsanların gündəlik qidalanmalarında ürəyə mənfi təsir göstərən bir neçə səhvi müəyyən etmək olar. Onlardan biri kifayət qədər bitki mənşəli qida qəbul etməməkdir. Tərəvəzlər, meyvələr və giləmeyvələr antioksidant və iltihab əleyhinə xüsusiyyətlərə malik maddələr olan fitonutrientlərlə zəngindir. Onlar xolesterol metabolizmasına təsir göstərir ki, bu da qan təzyiqini sabitləşdirir və qan damarlarının divarlarını gücləndirir. Bundan əlavə, həftədə bir neçə dəfə qızardılmış qida qəbul etmək təhlükəli ola bilər. Qidaları yağda qızartmaq hüceyrə qocalmasının güclü stimullaşdırıcıları olan inkişaf etmiş qlikasiya son məhsullarının (AGE) əmələ gəlməsini təşviq edir. AGE damar toxumasını sərtləşdirə bilər və damar zədələnməsi riskini artırır. Həddindən artıq şəkər istehlakı piylənməni sürətləndirir ki, bu da birbaşa qan təzyiqinə təsir edir və nəticədə ürəyin yükü artır. Duzlu qidaların həddindən artıq istehlakı isə yüksək təzyiqə, ürək çatışmazlığına və insult riskinə səbəb olur”.

Ruqiyyə Qasımova deyib ki, ürəyin sağlamlığı üçün təmiz su içməyin vacibliyini vurğulamaq lazımdır. Suyun olmaması qanın qatılaşmasına səbəb ola bilər. Nəticədə ürək daha çox işləməli olur ki, bu da qan təzyiqini artırır. Belə hallarda insan infarkt və insultlara qarşı həssas olur.

Meyvə və tərəvəzlərin ürəyin sağlamlığına təsirinin çoxşaxəli olduğunu qeyd edən kardioloq diqqətə çatdırıb ki, bu qidalar damarların daxili səthini qoruyan və zədələnmənin qarşısını alan maddələrlə zəngindir. Eyni zamanda, qanda olan artıq maddələrin təmizlənməsinə kömək edir. Onların tərkibindəki lif maddəsi həzm sistemini yaxşılaşdırmaqla yanaşı, qanda olan artıq yağların səviyyəsini də tədricən aşağı salır və bu, damarların tıxanma riskini azaldır. Bundan başqa, bu qidalar bədəndə maye və mineral balansını qoruyaraq təzyiqin normada qalmasına dəstək olur və nəticədə ürək daha stabil şəkildə fəaliyyət göstərir. Müxtəlif rəngli meyvə və tərəvəzlərin birlikdə istifadə olunması isə bu qoruyucu təsiri daha da gücləndirir:”Taxıl və paxlalılarla yanaşı, meyvə-tərəvəzlər liflərin əsas mənbəyidir. Lif zərərli xolesterolu xaric etməyə və qan təzyiqini normallaşdırmağa kömək edir. Bu, xüsusilə hipertoniyası olanlara vacibdir. Ürək üçün vacib olan meyvələr kalsium və kaliumla zəngin olmalıdır. Bu qida maddələri qan damarlarının divarlarını və ürək əzələlərini gücləndirir. Vitaminlər də sağlam qidalanmanın vacib hissəsidir. Ürək üçün A, B və C vitaminləri ilə zəngin olan meyvələr faydalıdır. Tərəvəzlərin gündəlik istifadəsinin ürək-damar sisteminə müsbət təsiri, insult və infarkt riskini azaltdığını çoxsaylı tədqiqatlarda sübut edilib. Bu, bir çox tərəvəzlərdə beta-karotin və müxtəlif vitaminlərin yüksək miqdarda olması ilə əlaqədardır”.