Bakı, 17 May.

Mayın 17-si Ümumdünya Arterial Hipertoniya ilə Mübarizə Günüdür.
Ümumdünya Hipertoniya ilə Mübarizə Liqası və Beynəlxalq Hipertoniya Cəmiyyətinin təşəbbüsü ilə bu gün 2005-ci ildən qeyd olunur.

Arterial hipertoniya arterial təzyiqin 140/90 millimetr civə sütunundan yuxarı qalxması halıdır. Birinci dərəcəli arterial hipertoniya ayrıca bir xəstəlik sayılır. Onun əsas və aparıcı əlaməti arterial təzyiqin yüksəlməsidir. İkinci dərəcəli arterial hipertoniya simptomatik olur və bu zaman təzyiqin yüksəlməsi başqa xəstəliklər nəticəsində əmələ gəlir.

Bir çox ölkələrdə 60 yaşından yuxarı olan əhalinin 50 faizdən çoxu yüksək arterial təzyiqə malikdir.

Ümumdünya Arterial Hipertoniya ilə Mübarizə Gününün əsas məqsədi insanlarda yüksək qan təzyiqi ilə bağlı maarifləndirməni artırmaq, onun fəsadları və qarşısının alınması yolları haqqında cəmiyyəti məlumatlandırmaqdır. Səhiyyə Nazirliyinin təşkilatçılığı ilə hər il Azərbaycanda da geniş maarifləndirmə aksiyaları həyata keçirilir.

Arterial hipertoniya, yəni yüksək qan təzyiqi dünya üzrə ən çox yayılmış xroniki qeyri-infeksion xəstəliklərdən biridir. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının məlumatına əsasən, hər üç nəfərdən biri bu problemdən əziyyət çəksə də, onların əksəriyyəti vəziyyətdən xəbərsizdir və vaxtında tədbir görmürlər.

Mütəxəssislər arterial hipertoniyanı uzun illər heç bir əlamət göstərmədən irəlilədiyi üçün “səssiz qatil” adlandırırlar. Bu xəstəlik vaxtında aşkarlanmadıqda və nəzarət olunmadıqda insult, infarkt, böyrək çatışmazlığı və görmə pozğunluğu kimi ağır fəsadlara səbəb ola bilər. Ən təhlükəli cəhəti isə odur ki, pasiyentlər illərlə özündə heç bir narahatlıq hiss etmədən bu riski daşıyırlar.

Səhiyyə Nazirliyinin arterial hipertoniya ilə bağlı həyata keçirdiyi kampaniyalarda əhalinin diqqəti sağlam həyat tərzinə, duz və yağ qəbulunun azaldılmasına, fiziki aktivliyin artırılmasına yönəldilib.

Arterial təzyiq gündə iki dəfə - səhər və axşam fiziki iş, qida, çay və ya qəhvə qəbulundan ən azı 30 dəqiqə sonra ölçülür. Onu ölçmək stolda rahat vəziyyətdə oturmaq, əli stolun üstündə ürəyin səviyyəsində tutmaq, təzyiqölçən aparatın manjetini dirsəkdən 2 santimetr yuxarıya sarıyıb onu hava ilə tam doldurandan sonra ölçmək lazımdır. Arterial təzyiqi 1-2 dəqiqə fasilə ilə iki-üç dəfə ölçmək məsləhətdir. Bir əldə aparılan bu cür ölçmədən sonra arterial təzyiqin dəqiq səviyyəsini müəyyən etmək mümkündür.

Duzlu, yağlı qidalar və alkoqoldan istifadə edən, xroniki stres yaşayan, siqaret çəkən, fiziki aktivliyi az olanlarda qan təzyiqi tez-tez yüksəlir. Yüksək qan təzyiqi olanlar normal qan təzyiqi olanlara nisbətən qida ilə üç dəfə çox natrium-xlorid istehlak edirlər. Çəkilən siqaret qan təzyiqinin 10-30 millimetr civə sütunu artmasına səbəb ola bilər. Bədən çəkisinin artması ilə təzyiq artır. Artıq çəki təzyiqi 1-3 millimetr civə sütunu artırır.

Mayın 17-si bizə bir daha xatırladır ki, arterial hipertoniya – düzgün yanaşma və davamlı nəzarət tələb edən ciddi bir sağlamlıq problemidir. Vaxtında aşkar edilərsə, müalicəsi mümkündür. Unutmayaq ki, təzyiqimizi bilməklə həyatımızı xilas edə bilərik!