Bakı, 4 avqust.

Beynəlxalq təşkilatların və tədqiqat mərkəzlərinin araşdırmaları göstərir ki, daha çox təkrarlanan və standart qaydalar əsasında yerinə yetirilən işlər süni intellektin təsirinə məruz qalır. Bunlara kargüzarlıq və sənəd dövriyyəsinin idarəolunması, mühasibatlıq üzrə bəzi əməliyyatlar, çağrı mərkəzlərində standart müraciətlərin cavablandırılması və digər oxşar sahələr daxildir. Ən böyük təsir təkrarlanan işlərdə müşahidə olunsa da, süni intellekt, demək olar ki, bütün peşələrdə iş proseslərinin təşkilinə təsir göstərir. Məsələn, hüquq sahəsində iddia ərizələrinin, müqavilələrin və digər hüquqi sənədlərin ilkin layihələrinin hazırlanmasına dəstək göstərilməsi, böyük həcmdə hüquqi məlumatların qısa müddətdə təhlil edilməsi, tibb sahəsində isə klinik qərarların qəbulunda yardımçı analitik vasitə kimi istifadə olunması və sənədləşmə prosesinin sürətləndirilməsi kimi işlərdə süni intellekt mütəxəssislərin iş yükünün müəyyən hissəsinin optimallaşdırılmasına və vaxta qənaət edilməsinə imkan yaradır. Bu tendensiyanı digər fəaliyyət sahələrində də görmək mümkündür. Bununla yanaşı, elə sahələr və peşələr var ki, burada insanın bilik və təcrübəsi, peşəkar mühakiməsi, ünsiyyət bacarıqları və vəziyyətə uyğun düzgün qərar verməsi həlledici əhəmiyyət daşıyır. Belə hallarda süni intellekt yalnız köməkçi vasitə rolunu oynaya bilər.

Bu barədə Azərbaycan Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyasından (AHİK) məlumat verilib.

“AHİK-in yanaşması budur ki, insan əmək fəaliyyətinin mərkəzində dayanır. Süni intellekt isə insan əməyini dəstəkləyən və onun səmərəliliyini artıran texnoloji vasitədir. Əsas məsələ işçilərin süni intellektdən səmərəli istifadə etməyi bacarmasıdır. Bu baxımdan gələcək əmək bazarında süni intellekt əsasən insan əməyini tamamlayan, iş proseslərini daha effektiv və məhsuldar edən bir alət kimi çıxış etməlidir. Bu sahədə ən önəmli vasitələrdən biri ilk növbədə, süni intellektin əmək bazarına mümkün təsirlərinin qabaqcadan qiymətləndirilməsi və ixtisar əsaslarının real olub-olmamasının təhlil edilməsidir. Xüsusilə vurğulanmalıdır ki, hökumət, AHİK və Sahibkarlar (İşəgötürənlər) Təşkilatları Milli Konfederasiyası arasında bağlanmış 2026-2028-ci illər üçün Baş Kollektiv Sazişdə də rəqəmsallaşma, yeni texnologiyalar və süni intellektin əmək bazarına mümkün təsirlərinin qabaqcadan qiymətləndirilməsi nəzərdə tutulub. Sazişə əsasən, işəgötürənlər tərəfindən iş yerlərinin azalması riski ilə üzləşə biləcək işçilərin müəyyənləşdirilməsi, bu barədə illik hesabatların hazırlanmasının təşviqi, habelə yeni texnologiyalar tətbiq edilməzdən əvvəl əmək bazarına təsirin qiymətləndirilməsinin aparılması mühüm öhdəliklər sırasında yer alıb. Hesab edirik ki, süni intellektin tətbiqi heç bir halda əsassız ixtisarlara səbəb olmamalıdır. Çünki bu cür qərarlar insanların sosial vəziyyətinə və məşğulluğuna birbaşa təsir göstərir. Əksinə, belə dəyişikliklər planlaşdırılarkən öncə işəgötürən və həmkarlar ittifaqları arasında səmərəli sosial dialoq qurulmalıdır. Əgər texnoloji yeniliklər nəticəsində hansısa işin məzmunu dəyişirsə, ilk addım yeni bacarıqlar qazanılmasına şərait yaratmaq olmalıdır. Bunun üçün yenidən ixtisaslaşma və peşə hazırlığı proqramlarından istifadə edilməli, mümkün olduğu hallarda isə işçinin müəssisənin daxilində başqa işə keçirilməsi imkanları dəyərləndirilməlidir”,- deyə sorğuya cavabda qeyd edilib.