• Ana səhifə
  • Haqqımızda
  • Reklam
  • Əlaqə
  • Gündəm
  • Siyasət
  • İqtisadiyyat
  • Cəmiyyət
  • Yazarlar
  • Hadisə
  • Şou-biznes
  • Mədəniyyət
  • Dünya
  • İdman
  • Maraqlı
  • Video
  • Gündəm
  • Siyasət
  • İqtisadiyyat
  • Cəmiyyət
  • Araşdırma
  • Hadisə
  • Müsahibə
  • Mədəniyyət
  • Dünya
  • İdman
  • Maraqlı
  • Video

Azərbaycanın iqtisadi inkişafında əsrin müqaviləsinin rolu

Gündəm

20-09-2024, 09:49

Tarix 1993-cü ilin ilk 6 ayına təsadüf etdiyində ölkəmiz iflasa doğru sürüklənən bir dövlətə çevrilmiş, lakin xalqımızın Ümummilli Lideri Heydər Əlirza oğlu Əliyev hakimiyyətə gəldikdən dərhal sonra Azərbaycan ən yeni inkişaf dövrünə qədəm qoymuş və elm, təhsil, səhiyyə, mədəniyyət kimi sahələrdə əldə olunan nəticələr təbii ki, göz qamaşdırmışdır. Şəksiz ki, o dövürdə Azərbaycan iqtisadiyyatı daha da konsepsiyalaşmış və iqtisadi inkişaf 4%-lik irəliləyişdən 83%-ə yüksəlmiş, dövlət büdcəsindəki kəsr problemi aradan qaldırılmış və Azərbaycan borc alan dövlətdən borc verən ölkəyə çevrilmişdir. Danılmaz həqiqətdir ki, iqtisadiyyatın bilavasitə və mərhələli şəkildə inkişaf etdirilməsində “Əsrin müqaviləsi”-nin imzalanmağı xüsusi tarixi əhəmiyyət kəsb edir. Bu müqavilə sanki ölkəmizi uçurumun kənarından ən yeni intibaha aparıb.

Şübhəsiz ki, o vaxt xarici şirkətlərlə Xəzər neftinin çıxarılması ilə əlaqədar danışıqlar çox çətin şəraitdə gedirdi. Tərəflərin hər birinin öz marağında israr etdiyi üçün heç bir nəticə əldə etmək olmurdu. 1994-cü ilin mart ayında Bakıda başlayan ikitərəfli söhbətlər sonralar İstanbulda və Hyustonda davam etdirildi. Qarşı tərəf həddindən ziyadə ağır şərtlər irəli sürürdü. Bundan sonra Ulu Öndər Heydər Əliyev həmin ilin dekabr ayının səkkizində Dövlət Neft Şirkətinin vitse-prezidenti və Azərbaycan nümayəndə heyətinin başçısı kimi cənab İlham Əliyevi Dünya Bankı ilə danışıqlar aparmaq üçün Vaşinqtona göndərdi. Uzun müddətli və hərtərəfli danışıqlar nəticəsində Əsrin müqaviləsi kimi bir neft müqaviləsi 100 illik bir müqavilə kimi tarixə həkk olundu. Bu müqavilənin əldə olunmasıda şübhəsiz ki, hər iki fenomenal şəxsiyyətin rolu danılmazdır.

Bu müqavilənin imzalanma mərasimi isə paytaxt Bakıda baş tutmuşdur. Saysız-hesabsız xarici və nüfuzlu beynalxalq ictimai xadimlərin bir araya toplaşması ilə həyata keçən bu mütərəqqi tədbir 20 sentyabr 1994-cü ildə baş tutdu. Heydər Əliyev imzalanma mərasimində bu dəyərli fikirləri söyləmişdir: “Bu müqavilə Azərbaycanın və ölkəmizin dostlarını yeni iqtisadi cəhətdən inkişafında ən yeni keçid dövrünə qədəm qoymasına təkan yaradacaq. Mən buna öz qəlbimdən inanıram”. İmzalanma mərasimindən dərhal sonra Azərbaycanın iqtisadi statistik göstəriciləri bir anda Avropa Şurasının maliyyə resursları dərəcəsində qalxmışdır. Belə ki, Azərbaycanın 1994-cü ilin sonunda aparılan araşdırma nəticəsində dövlət büdcəsində o zamana qədər formalaşan büdcə 2 milyon dollardan 60 milyon dollara qədər yüksəlmiş və respublikadakı inflasiya kəskin şəkildə azalıb.

Əsrin müqaviləsinin imzalanması həm də beynalxalq əlaqələrimizin bilavasitə inkişafına çox köməyi olmuşdur. 1993-cü ildə Xalq cəbhəsinin bərbad siyasətlərindən biri də xarici əlaqələrinin düzgün təşkil etməmələri idi. Lakin Heydər Əliyevin hakimiyyətə gəlməsindən sadəcə bir il sonra bu müqavilənin əsasında Azərbaycanın birlikdə əməkdaşlıq qurduğu xarici ölkələrlə (ABŞ, Rusiya, Norveç, Türkiyə, Səudiyyə Ərəbistan, Yaponiya, Böyük Britaniya) əməkdaşlıq qurmaq istəyən ölkələr bəlkə də illərlə danışıq aparır. Lakin Heydər Əliyev prezident kimi buna sadəcə bir ildə nail olub.

Xülasə, Azərbaycanın fundamental inkişafının formalaşmasında, həmçinin iqtisadi tərəqqisinin və beynalxalq olmaqla əlaqələrinin inkişaf etdirilməsində Əsrin müqaviləsinin imzalanmağı xüsusi tarixi əhəmiyyət kəsb edir. Müstəqil Azərbaycanın beynəlxalq arenada böyük miqyaslı uğruna çevrilən Əsrin müaqviləsi bir neçə ildən sonra neftin nəqli marşrutlarının yaranmasına da gətirib çıxarmış və bu məsələdə Heydər Əliyevin sözü həll edici rol oynayıb.

Hüseyn Əliyev

İctimai-siyasi fəal

Paylaş:
Digər xəbərlər

Siyasət

15-12-2023, 16:07

İlham Əliyevin prezidentliyə namizədliyinin irəli sürülməsi 50 milyonluq azərbaycanlı kimliyinin tələbidir RƏY

Siyasət

17-02-2024, 21:42

Qətiyyətli, prinsipial, milli maraqlara hesablanmış ardıcıl siyasət və güclü Azərbaycan amili – Məqalə

Siyasət

11-05-2024, 11:08

Ulu Öndər Heydər Əliyevin andan olmasının 101-ci ildönümü Parisdə qeyd edilib

Cəmiyyət

29-04-2024, 10:39

Almaniya-Azərbaycan əlaqələrinin inkişafı böyük əhəmiyyət kəsb edir

Siyasət

5-06-2024, 10:40

Bakı Enerji Həftəsi enerji təhlükəsizliyinin möhkəmləndirilməsinə töhfə verir ŞƏRH

Yazarlar
Ad gününüz mübarək, Sevil xanım!
20 YANVAR - ÜMUMXALQ HÜZN GÜNÜAzərbaycanın azadlığı uğrunda mübarizə tarixinə qəhrəmanlıq səhifəsi kimi daxil olmuş 1990-cı ilin 20 Yanvar hadisəsindən 35 il ötür. Ocak 16, 2025 XƏBƏR
Ad gününüz mübarək, Sevil xanım!
Bu gün görkəmli Azərbaycan alimi Sara Aşurbəylinin doğum günüdür
Şərqdə ilk opera yazan qadın bəstəkar - Şəfiqə Axundova
Səbuhi Məmmədlinin ikinci ayağı da amputasiya edildi
Hadisə
7-07-2026, 13:14
Mərdəkanda faciə: Bir ailənin iki üzvü dənizdə batıb
13-05-2026, 13:07
Qaxda 4 kiloqramdan artıq narkotik vasitə aşkarlanıb
12-05-2026, 10:38
Sabirabaddakı yol qəzasında ölən və yaralananların kimliyi məlum olub
12-05-2026, 09:38
Lökbatanda yanğın ərazisində xilasedicilər tərəfindən zəruri təhlükəsizlik tədbirləri davam etdirilir
11-05-2026, 12:19
Yüksək sürət gənc motosikletçinin həyatına son qoyub
11-05-2026, 12:12
Son 2 gündə 25 kiloqrama yaxın narkotik vasitə aşkar olunaraq götürülüb
Son xəbərlər
  • Вчера, 11:45
    Paytaxtda avtoxuliqanlıq edən sürücü həbs edilib
  • Вчера, 11:43
    16 noyabr Beynəlxalq Tolerantlıq Günüdür
  • Вчера, 11:40
    Dövlət sərhədini pozmağa cəhd edən paratrike tipli uçuş aparatı zərərsizləşdirilib
  • Вчера, 11:37
    İdarəçilik Akademiyası Qazaxıstanın dövlət qulluqçuları üçün növbəti təlim-təcrübə proqramına başlayır
  • 15-11-2026, 17:18
    Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi – ŞƏRH
  • 15-11-2026, 17:14
    Media və Yayım Şurasından XƏBƏRDARLIQ: Söyüdlü ilə bağlı yayılan dezinformasiya ictimai rəyi manipulyasiya etmək məqsədi daşıyır
  • 14-11-2026, 16:29
    Azərbaycan nefti 102 dollara satılır
  • 14-11-2026, 16:27
    Sabunçuda avtomobildən 6000 manat oğurlayan şəxs saxlanılıb
  • 14-11-2026, 16:25
    Baş prokuror Kamran Əliyev Argentinadan olan həmkarları ilə görüşlər keçirib
  • 14-11-2026, 16:22
    COP31-dəki Azərbaycan pavilyonunda gənclərin təmiz enerji keçidindəki rolu müzakirə olunub
  • 14-11-2026, 16:20
    Ekspert: Azərbaycan və Ukrayna prezidentlərinin görüşləri əməkdaşlığın yüksək səviyyədə olmasının göstəricisidir
  • 14-11-2026, 16:18
    Hərbi vəzifəlilərlə növbəti təlim toplanışı keçirilir
  • 13-11-2026, 12:39
    Prezident İlham Əliyev “Avropa Siyasi Birliyi”nin 9-cu Zirvə Toplantısı çərçivəsində dəyirmi masada iştirak edib
  • 13-11-2026, 12:35
    Azərbaycanın müdafiə naziri Türkiyə tərəfinə başsağlığı verib
  • 13-11-2026, 12:33
    Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev Dublində Rumıniya Prezidenti ilə görüşüb
  • 13-11-2026, 11:18
    Paytaxtda narkotik vasitənin təsiri altında avtoxuliqanlıq edən sürücü həbs edilib
  • 13-11-2026, 11:16
    Ali Məhkəmə özünüməşğulluq proqramı ilə verilmiş əmlakın geri qaytarılması qaydasına aydınlıq gətirib
  • 13-11-2026, 11:11
    Bakıda “Eternity-2026” təliminin açılışı olub
  • 12-11-2026, 17:48
    Prezident İlham Əliyev Dublində Ukrayna Prezidenti ilə görüşüb
  • 12-11-2026, 15:52
    Təhlükəsizlik kəməri iki gənci xilas edə bilərdi...
  • 12-11-2026, 15:50
    Daxili işlər naziri Gəncədə vətəndaşların müraciətlərini dinləyib və sıra baxışı keçirib
  • 12-11-2026, 13:02
    Dövlət qulluğuna qəbul üzrə test imtahanına qeydiyyat başlanıb
  • 12-11-2026, 13:00
    Şəkidə 100-150 illik ağacları kəsənlər saxlanılıb
  • 12-11-2026, 12:58
    Bu gün Dünya Keyfiyyət Günüdür
  • 12-11-2026, 12:55
    Azərbaycan və Türkiyə prezidentlərinin şəxsi münasibətləri dövlətlərin strateji tərəfdaşlığının inkişafında mühüm yer tutur
  • 11-11-2026, 16:02
    Soyuq hava şəraiti nə vaxta kimi davam edəcək?
  • 11-11-2026, 15:58
    Ədliyyə Nazirliyinin Məhkəmə Ekspertizası Mərkəzinə qulluğa qəbulla bağlı növbəti müsabiqə elan edilib
  • 11-11-2026, 15:55
    Xocavənddə traktor minaya düşüb, xəsarət alan var
  • 11-11-2026, 15:52
    Prezident İlham Əliyev COP31-in Liderlər Sammitində iştirak etmək üçün Antalyadakı Ekspo Mərkəzinə gəlib
  • 11-11-2026, 12:19
    Nazir müavini: Minimum 21 günlük əmək məzuniyyətinin pulla əvəz edilməsi qadağan oluna bilər
  • 11-11-2026, 12:17
    İrandan külli miqdarda narkotik vasitənin ölkə ərazisinə keçirilməsinin qarşısı alınıb
  • 11-11-2026, 12:15
    Gələn il müdafiə və milli təhlükəsizlik xərcləri üçün 8,8 milyard manat ayrılacaq
  • 11-11-2026, 12:13
    Bakıda avtomobil körpüdən köməkçi yola aşıb, nəqliyyat sıxlığı yaranıb
  • 11-11-2026, 12:11
    NİİM sükan arxasında “TikTok”da canlı yayım açan sürücülərə müraciət edib
  • 10-11-2026, 14:01
    Noyabrın 10-u Ümumdünya Elm Günüdür
Daha çox
  • Ana səhifə
  • Haqqımızda
  • Reklam
  • Əlaqə
Sosial şəbəkələrimiz:
  • Təsisçi: Sevil Ağayeva
  • Telefon: (+99450) 852 18 82
  • Gündəm
  • Siyasət
  • İqtisadiyyat
  • Cəmiyyət
  • Hadisə
  • Şou-biznes
  • Yazarlar
  • Mədəniyyət
  • Dünya
  • İdman
  • Maraqlı
  • Video
Müəllif hüquqları qorunur. ASELA.az-ın məlumatlarından istifadə etdikdə istinad mütləqdir. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.
  • Ana səhifə
  • Haqqımızda
  • Reklam
  • Əlaqə